h Dolar 9,0674 %0.34
h Euro 10,5055 %0.34
h BIST100 1.413,54 %-0,23
a İmsak Vakti 02:00
İstanbul 15°
  • Adana
  • Adıyaman
  • Afyonkarahisar
  • Ağrı
  • Amasya
  • Ankara
  • Antalya
  • Artvin
  • Aydın
  • Balıkesir
  • Bilecik
  • Bingöl
  • Bitlis
  • Bolu
  • Burdur
  • Bursa
  • Çanakkale
  • Çankırı
  • Çorum
  • Denizli
  • Diyarbakır
  • Edirne
  • Elazığ
  • Erzincan
  • Erzurum
  • Eskişehir
  • Gaziantep
  • Giresun
  • Gümüşhane
  • Hakkâri
  • Hatay
  • Isparta
  • Mersin
  • istanbul
  • izmir
  • Kars
  • Kastamonu
  • Kayseri
  • Kırklareli
  • Kırşehir
  • Kocaeli
  • Konya
  • Kütahya
  • Malatya
  • Manisa
  • Kahramanmaraş
  • Mardin
  • Muğla
  • Muş
  • Nevşehir
  • Niğde
  • Ordu
  • Rize
  • Sakarya
  • Samsun
  • Siirt
  • Sinop
  • Sivas
  • Tekirdağ
  • Tokat
  • Trabzon
  • Tunceli
  • Şanlıurfa
  • Uşak
  • Van
  • Yozgat
  • Zonguldak
  • Aksaray
  • Bayburt
  • Karaman
  • Kırıkkale
  • Batman
  • Şırnak
  • Bartın
  • Ardahan
  • Iğdır
  • Yalova
  • Karabük
  • Kilis
  • Osmaniye
  • Düzce
a

EKOPOLIT: Aşı-politik: Aşı Savaşları

Covid-19 salgınının global bedeli epey ağırlaşmış durumda. Dünya genelinde şu ana kadar 1.5 milyondan fazla insan hayatını kaybetti, milyonlarca kişi işsiz kaldı ve milyarlarca Dolarlık servet yok oldu. Salgın aynı zamanda, dünyada sistemik bir dönüşümü de tetikledi ve jeopolitik güç dengelerindeki değişim dikkat alımlı bir hal aldı.

Yüz yıldır görülmeyen bir global kamu sıhhati tehdidi olarak ortaya çıkan yeni tip koronavirüs (Covid-19) salgını, global sistemin post-hegemonik ve rekabetçi bir model içinde tekrar biçimlenmesini hızlandırmış durumda. Bu noktada, salgının süratli bir biçimde sonlandırılması için aşı geliştirme gayretleri son hız devam ederken, bu uğraşların üzerinde memleketler arası savaş psikolojisinin ağır bastığı görülüyor. Geçmişte, Soğuk Savaş döneminde, nasıl ki uzay yarışı ABD ve SSCB ortasındaki jeopolitik rekabetin önemli bir simgesi haline gelmiş ise, bugün de misal bir rekabet Covid-19 aşısının üretilmesi ve dünya çapında dağıtılması olarak post-hegemonik bir modelde tekrar şekilleniyor.

Bu durum milyonlarca insan için bir ölüm kalım problemi haline geldi. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) datalarına göre 12 Kasım’dan bu yana toplam 48 aşı adayı beşerler üzerinde denemelere başlamışken, 164 aşı adayı da klinik öncesi geliştirme çalışmalarına devam ediyor. Akıllara gelen ilk soru, Covid-19’a kesin tahlil üretecek sonuca en yakın firmaların hangileri olduğu. Öbür kritik sorular ise, salgının son bulmasına yardımcı olacak aşıların fiyatlarının neler olacağı ve başta ABD ve Çin olmak üzere öbür gelişmiş ülkeler için tünelin sonunda ışık görünürken, aşıyı geliştiren ülkeler dışında kalanların aşıları çarçabuk temin edip edemeyecekleri.

Başta Afrika ülkeleri olmak üzere, dünyadaki birçok ülkenin aşıyı satın alma ve vatandaşlarının aşıya erişimlerini sağlama konusunda zorluklarla karşılaşacakları aşikar. Bilhassa ekonomik refah seviyesi yüksek, güçlü ve gelişmiş ülkelerin onay verilen ilk aşıları ekonomik güçlerini kullanarak stoklama yoluna başvurmaları gelişmekte olan ve az gelişmiş ülkeler için aşıya erişememe tehlikesini ortaya çıkarıyor. Bu sebeple, aşıların global ölçekte erişilebilir hale getirilmesi büyük bir kıymet arz eder hale gelmiş vaziyette. Bu durum, aslında global ekonomik riskler açısından da tehlike arz ediyor. Şayet dünyanın büyük kısmı pandemi meselesini aşamaz ve aşıya ulaşmada külfet yaşamaya devam ederse, dünyada genel bir iyileşmeye gidilmesi söz konusu olamayacak ve gelişmiş ülkeleri de negatif etkileyecek formda milletlerarası ticaretten finansa kadar global iktisat üzerindeki salgın kaynaklı riskler devam edecek.

Jeopolitik istikrarlar açısından bakıldığında ise, pandemiyi sonlandırmada aşısı daha başarılı olan ülkenin memleketler arası siyasi güç ve diplomatik nüfuz manasında global yararlar elde etmesi kuvvetle mümkün. Bu sebepledir ki, bir çok siyasi önder salgınla çabayı askeri seferberlik ve savaş referansları ile sunmaya çalışıyor. Salgın nedeniyle ABD bir çok vatandaşını kaybetti (son sayılara göre 315 bin kişi) ve sosyo-ekonomik açıdan da en çok zarar gören ülkelerin başında geldi. Bu yüzden ABD Başkanı Donald Trump kendisini “savaş periyodu başkanı” olarak tanımladı.

Öbür yandan, virüsün ilk ortaya çıktığı ülke olan Çin, “virüsün kaynağı” olarak suçlandığı için ağır tenkitlere maruz kaldı ve Çin Devlet Başkanı Xi Jinping salgın karşısında tam manasıyla bir halk savaşı yürüttüklerini açıkladı. İngiltere Başbakanı Boris Johnson ise sürü bağışıklığı hedefiyle hareket etti ve başarısız olunca da “savaşçı bulldog ruhunu” diriltmekten bahsetti. Aynı biçimde, öbür ülke başkanlarının de halklarını salgınla gayrete dahil etmek için savaş referansları kullanmalarına dünya şahit oluyor.

Aşı savaşlarında Çin, Rusya, ABD, Almanya ve İngiltere başta olmak üzere, birçok ülkenin kamu kurumları yarışa girişmişken, çok uluslu şirketler de yoğun bir rekabet içinde. Bu rekabet içerisinde, aşı geliştirmeye çalışan ülkeler ortasında önde olanların maddi ve teknolojik imkanlar bakımından Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi’nin daimi üyelerinin olması şaşırtan bir durum değil aslında. ABD’de Moderna firması aşı geliştirme çalışmalarında ileri bir aşamaya geldi ve ilk denemelerin olumlu sonuçlar vermesiyle kitlesel test aşamasına geçti. Bunun yanı sıra, Gates Vakfı üzere kuruluşların dayanakları ve kamu fonlarıyla Inovio, Pfizer ve Johnson&Johnson üzere dev ilaç ve biyoteknoloji grupları global aşı rekabetinde başı çeken firmalar ortasında yer alıyor.

Öteki yandan, ABD ile ticaret savaşları içinde yer alan Çin de aşı savaşlarından galip çıkabilmek için yoğun bir gayret içerisinde. Sinopharm ve Sinovac ile CanSino üzere Çinli biyoteknoloji devleri tarafından yürütülen aşı çalışmaları kitlesel test aşamasına ulaşmış durumda. Amerikalı ve Çinli firmaların global piyasa rekabetine karşın, DSÖ ise Oxford Üniversitesi’nin İngiliz-İsveçli ilaç devi AstraZeneca ile birlikte yürüttüğü aşı teşebbüsünü kitlesel üretime uygun aşı geliştirmeye en yakın aday olarak görüyor. Pfizer-Biontech, Moderna ve Oxford’un akabinde Rusya da geliştirdiği Sputnik V aşısının tesir oranının %95’in üzerinde olduğunu açıkladı.

Bütün bu gelişmelere bakıldığında, Covid-19’la çabayı yalnızca jeopolitik güç ögesiyle açıklamaya çalışmak kimileri açısından indirgemeci bir yaklaşım üzere görünebilir, ancak unutmamak gerekir ki bu, ulus devletlerin yine yükseldiği bir çağda rekabetçi dünyanın soğuk gerçekliğidir. Global düzlemde, aşı çalışmaları ve öteki teknolojik bahisler artık birer ulusal güç ve itibar ögesine dönüşmektedir. Bu sebeple, post-hegemonik yeni-korumacılık dünyasında, siyasi güç elde etmek ve bu gücü koruyabilmek için bilim-teknoloji politikalarını gelecek stratejilerinin merkezine yerleştirmek büyük güçlerin politika yapıcılarının zihinlerinde bir mecburilik olarak algılanır hale geldi. Hiç kuşku yok ki, aşı-politik olarak nitelenebilecek bu yeni tip tartışmanın aktörlerinin muvaffakiyetleri yada başarısızlıkları pandemi sonrası dünyada global ekonomi-politik dinamiklerin yine inşa edilmesinde belirleyici rol oynayacak.

EKOPOLİT websitesi  adresi burada

Aşı bahardan sonra rahatlık sağlayacak…

Dünya koronavirüsü, biz EBA’yı aradık

TTB sordu: Nerede üretilecek yerli aşı?

Daha çooook eve kapanacağız: Yeni Şafak nedenini anlattı

Beğendiniz mi ?
Toplam 0 Puan: 0]
YORUMLAR

s

En az 10 karakter gerekli

Gönderdiğiniz yorum moderasyon ekibi tarafından incelendikten sonra yayınlanacaktır.

HIZLI YORUM YAP

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.

bitcoin forum - kocuce - Ko Cuce - Grafik Tasarım