Dr Gürbüz: PMI, dış ticaret, enflasyon

Aralık ayında global imalat dalı büyümeye devam etti

IHS Markit bilgilerine göre Aralık ayında artan yeni siparişlerin etkisiyle Türkiye dahil global imalat dalları büyüme kaydederken fiyatlar üzerindeki baskılar artmaya devam ediyor. Sebepleri, son gelen dataların ışığında ortaya koymaya çalışalım.

2020 yılı Aralık ayında Türkiye’nin ihracat ve ithalatı önceki aya göre arttı…

Ticaret Bakanlığı Genel Ticaret Sistemine göre 2020 yılının Aralık ayında ihracat önceki aya göre %11’lik artışla 17,8 milyar dolar, ithalat ise %6’lık artışla 22,4 milyar dolar olarak gerçekleşti. 2020 yılı genelinde toplam ihracat 169,5 milyar dolar, ithalat 194,2 milyar dolar oldu; ihracat 2019 yılı geneline göre %6,3 gerilerken, ithalat %4,3 artış kaydetti.

Türkiye’nin dış ticaretindeki artış imalat kesimini beslerken maliyetler artıyor…

IHS Markit ve İstanbul Ticaret Odası işbirliğiyle hazırlanan Türkiye İmalat Satın AlmaYöneticileri Endeksi (PMI) Aralık ayında 50,8 değerini aldı. Endeksin 50 üzerindeki değerler kesimin önceki aya göre büyüdüğünü, 50 altındaki değerler ise küçüldüğünü gösteriyor. Endeksin, Kasım ayında 51,4 değerini almışken Aralık ayında 50,8 değerine gerilemesi ise bölümün önceki aya göre yavaşlayarak büyümeye devam ettiği manasına geliyor.

Hakikaten yayınlanan raporda “… koronavirüs (KOVID-19)salgınında yaşanan ikinci dalga ve salgının yayılımınıönlemek amacıyla devreye sokulan” kısıtlamaların Aralık ayında imalat bölümünün üretim ve yeni siparişlerde hatta yeni ihracat siparişlerinde yavaşlamalara yol açtığı söz ediliyor.

Öte yandan raporda yer aldığı üzere, imalat kesiminde yaşanan yavaşlamaya karşın imalat bölümünde istihdam üst üste yedinci ay olan Aralık ayında da arttı, paralelinde satın alımlarda yükseliş kaydedildi.

Pekala Aralık ayında istihdam, satın alımlar ve üretimdeki artışların imalatçıya maliyeti ne oldu? Koronavirüs kaynaklı kapatmaların etkisiyle yaşananhammadde kısıntıları Aralık ayında hammadde fiyatlarını üst çekerken, imalatçıların girdi maliyetlerinin yükselmesine sebep oldu.

TÜİK’in yayınladığı datalara göre yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) Aralık 2020’de aylık %2,36, yıllık %25,15 artış kaydetti. Tüketici fiyat endeksinde (TÜFE) ise aylık artış %1,25, yıllık artış %14,60oldu. Pandemi kaynaklı ilk kapatmaların başladığı Nisan 2020’den yılsonuna kadarki periyotta üretici fiyatları %21,2, tüketici fiyatları %12,0, yarı yarıya ABD doları ve Euro’dan oluşan döviz sepeti ise %28,1 artış kaydetti.İmalat üretiminde yüklü olarak ithal girdi kullanılması sebebiyle kur artışları üretim maliyetlerini direkt etkileyen ana faktördür.

Türkiye imalat kesimini dış ticaret ortaklarının imalat dallarındaki büyüme destekledi…

J.P.Morgan Global İmalat Dalı PMI Endeksi Aralık ayında 53,8 değeri ile önceki ayın seviyesini korusa da üretim, yeni siparişler ve yeni ihracat siparişleri artmaya devam etti. İmalat kesimleri Aralık ayında sırasıyla en yüksek süratle büyüyen ilk iki ülke Brezilya ve Tayvan oldu. Bu ülkeleri sırasıyla Almanya, Hollanda, Kanada, İngiltere, İrlanda ve ABD izledi. Türkiye’nin sırasıyla en büyük ihracat pazarları olan Almanya’nın ilk sırada yer aldığı AB ülkeleri, İngiltere, ABD, Çin, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Buyrukluğu ve Hindistan imalat kesimlerinde Aralık ayında kaydedilen büyüme Türkiye’nin imalat dalının de büyümeye devam etmesine katkı sağladı. İngiltere’nin AB’den ayrılma sürecinde stokları artırma çabası hem İngiltere’nin hem de AB ülkelerinin imalat kesiminde, hasebiyle da yeni ihracat siparişlerinde artışı beraberinde getirdi.

Türkiye’nin en büyük dış ticaret pazarıolan Almanya’nınAralık ayı PMI raporunda imalat dalının büyüme kaydetmesini destekleyen etkenler olarak yurt içi talep ile AB’den ve Çin’den gelen ihracat siparişlerine vurgu yapıldı.

Pandemi gölgesinde global imalat dallarındaki iyileşme, enflasyonu üst çekiyor…

JP Morgan Global İmalat Kesimi PMI raporunda yazıldığı üzere global orta mal üreticileri Aralık ayında istihdamı artırırken tüketim ve yatırım malları üreticileri aynı ay istihdama dayanak veremediler. Pandemi kaynaklı arz kısıntıları ve artan ulaşım maliyetleri hem üretim maliyetleri hem de satış fiyatlarındaki artışın hızlanmasına sebep oldu.

Öteki bir sözle, global imalat bölümünün ayakları üzerinde durabilme eforları enflasyonist baskının artmasına sebep oluyor. Artan enflasyon baskısı, pandemi etkisiyle global çapta artan işsiz nüfusun geçim badiresini daha dazora sokuyor. Artan maliyetler ve gelir kaybı, bireylerin ve şirketlerin kredi borçları münasebetiyle da bankacılık sistemi üzerindekara bulutların toplanmasına sebep oluyor.

2008-2009’da patlayan global finansal kriz, Mart 2018’de ABD’de Trump idaresinin başlattığı ticaret savaşı ve son olarak 2019 yılının sonunda ortaya çıkan pandemi; finansal riski giderek sarmala dönüştürüyor. Bu sebeple dikkatler, aşının kovid-19 ve türevlerine tesir edip etmeyeceğine yoğunlaşmış durumda. Uygun senaryoda ekonomik aktivitenin iyileşmeye başlayacağını, berbat senaryoda ise gelir dağılımındaki makasın giderek açılacağını kestirim etmek güç değil. Makas sözü düşük gelir kümesiyle yüksek gelir kümesi ortasındaki uçurumu söz ediyor. Krizler ve bulaşıcı hastalıklarla hep yüzleşmek zorunda kalan ve kalacak olan global idareler mevcut ortamdafinansman muhtaçlığını sağlamaya çalışıyorlar.

Öte yandan da cüret kırıcı işsizlik bilgileri ve artan fiyatlar gelir dağılımının bozulmaya devam etmesine sebep oluyor. Anlaşılıyor ki aşı ile ilgili olumlu sinyaller alana kadar gelir dağılımı üzerindeki riskler de artmaya devam edecek. Aşı elbette bir tahlil ancak kalıcı tahlil için global idarelerin dış politika ve dış ticarette yapan bir tavır sergilediği, global gelir dağılımının adil bir fotoğraf ortaya koyduğu ütopik bir Dünyanın hayalini kuruyorum.

Dr Fulya  Gürbüz

Dr Fulya Gürbüz: Makro-ekonomi gündeminde enflasyon var

FÖŞ yazdı: Türkiye 2021’de de büyüyemez, 2022’de de

Fakir Ülkelerin Borç Seviyesi Kaygı Yaratıyor!

Perakende güven endeksi pandemi sürecinde rekor seviyede düştü

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Bu web sitesi deneyiminizi geliştirmek için çerezleri kullanır. Bununla iyi olduğunuzu varsayacağız, ancak isterseniz vazgeçebilirsiniz. Kabul etmekMesajları Oku

%d blogcu bunu beğendi: