Biden’ın başkan olmasının ardından dünyayı neler bekliyor?

Zeynep Bayar

Amerika Birleşik Devletleri’nde 3 Kasım 2020 tarihinde gerçekleşen 59. başkanlık seçimleri sonucu Demokrat Parti adayı Joe Biden, ülke genelinde 306 delegenin oyunu alarak, rakibi Cumhuriyetçi Parti adayı Donald Trump’ı geride bıraktı. 8 Aralık’ta tüm eyaletlerin seçim sonuçlarını bildirmesi bekleniyor. Resmi sonuçlar ise, ABD Seçim Konseyi üyelerinin 14 Aralık ‘ta bir ortaya gelmesinin akabinde katılaşacak.

ABD iktisadının, Kovid-19 salgını nedeniyle Büyük Buhran’dan bu yana tarihinin en sıkıntı zamanlarını geçirdiği düşünüldüğünde, Amerikan halkı için arkamızda bıraktığımız başkanlık seçimi kritik bir kıymete sahipti. Seçim kampanyası boyunca, Trump idaresine Kovid-19 salgınıyla uğraşta ve dış ekonomik bağlantılarda sert tenkitler getiren Biden, başkan olması durumunda vergilendirme, taban fiyat artışı, sürdürülebilirlik ve Çin ile münasebetler üzerine birçok vaatte bulunmuştu.

Ekonomik ve sosyal alanda izlenmesi planlanan adımlar

Eski bir avukat olan 77 yaşındaki “Seçilmiş Başkan” Joe Biden, mesleğini iktisat ve ticaretten daha çok dış politika üzerine konumlandırdı. Bu nedenle, Biden’ın ülke maliye politikasını reformcu bir başkandan daha fazla pragmatist bir yaklaşımla ekonomik konjonktüre göre yönetmesi bekleniyor. Ayrıyeten, hayatının uzun bir periyodunu Delaware eyaletinde geçiren Biden’ın, Amerikan “orta sınıfına” olan düşkünlüğünün de buradan geldiği düşünülüyor.

– Orta sınıfın yine yapılandırılması

Biden, seçim manifestosunda “orta sınıfı” güçlendirmeyi hedeflediğini açıklamasının akabinde, “Buy American” (Amerikan ürünü satın al) kampanyasıyla yerli üretimi destekleyeceğini dile getirdi. Biden başkan olması halinde, üretimi ABD’de gerçekleştirilen mal ve hizmetlerin hükümet tarafından satın alınması için 400 milyar dolarlık bir fon ayıracağını ve 5 milyon kişilik yeni iş alanları yaratacağını söyledi. Küçük işletmelere devlet olarak dayanak olacağı sözünü veren Biden, ayrıyeten saati 7,25 dolar olan minimum fiyatı 15 dolara çıkaracağı vaadinde bulundu.

Biden seçim kampanyası boyunca, ABD halkının en çok yakındığı husus olan eğitim ve sağlık masraflarını hafifletebilmek için eğitim ödeneklerinde artışa gidileceğini, yıllık geliri 125 bin doların altındaki aileler için üniversite bursu verileceğini ve sağlık sigortalarının kapsamının genişleteceğini açıkladı.

– Vergilendirmede yapılması beklenen değişiklikler

Biden’ın değişiklik getirmeyi hedeflediği alanlardan biri de kurumlar vergisinin yüzde 28’e çıkartılmasıydı. ABD’li şirketlerin “offshoring” stratejisini tercih etmesi durumunda “havuç ve sopa” taktiğini uygulamayı amaçlayan Biden, üretimini yurt içinde gerçekleştirecek olan ABD’li şirketlere yüzde 10 vergi avantajı sağlamayı planlarken, operasyonlarını yurt dışına taşıyan şirketlere de yüzde 10 vergi yükü getireceğini açıklamıştı. Öteki bir seçim vaadi ise, Trump idaresinin tersine en yüksek dilimdeki gelir vergisi oranının yüzde 37’den yüzde 39,6’ya yükseltilmesiydi.

Ayrıyeten, Biden seçim çalışmaları boyunca ABD’nin Paris İklim Anlaşması’na yine katılacağını dile getirerek, 2050 yılına kadar sıfır karbon salınımlı bir sanayi üretim modeline geçileceğini ve sürdürülebilir altyapı yatırımları için 2 trilyon dolar kaynak ayıracağını belirtti.

Biden’ın dış politika stratejisi

Başkanlık seçimlerinde ipi göğüsleyen “Seçilmiş Başkan” Joe Biden, seçim kampanyası boyunca yapmış olduğu değerlendirmelerde, ABD’nin NATO’ya taahhüdünü pekiştireceğini, Avrupa Birliği ve İran’la olan politik münasebetlerinde güzelleşmeye gideceğini ve Trump’ın öbür ülkelere getirmiş olduğu seyahat yasaklarını kaldıracağını söyledi.

En çok merak edilen mevzulardan biri olan ABD-Çin ilgisinin nasıl ilerleyeceğine dair senaryolardan biri de, Biden’ın Çin’e uygulanan tarifeleri süratle değiştirmeyeceği tarafındaydı. Sosyolog Nicol Turner Lee ve Siyaset Bilimci Darrell M. West’egöre, son yıllarda Amerikan halkının Çin’e karşı negatif tavrı ve Biden’ın ülke genelinde kullanılan eserlerde “Buy American” politikasını benimsemesi sebebiyle, ABD-Çin ortasındaki alakaların kısa vadede düzelmeyeceği iddia ediliyor.

ABD-Türkiye ortasındaki münasebetlerin geleceği hakkında değerlendirmede bulunan Piri Reis Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Erhan Aslanoğlu, ilk aşamada iki ülke ortasında güçlü bir süreç yaşanma ihtimali bulunduğunu, bilhassa Türkiye’ye yönelik CAATSA yaptırımlarının tekrar gündeme gelmesinin büyük sorun yaratabileceğini söyledi.

Arslanoğlu Bloomberg HT’ye verdiği demeçte, “Biden’ın uzun vadede AB ve NATO ile bağları güçlendirme gayretinin, NATO üyesi ve AB ile gümrük birliği mutabakatı olan Türkiye açısından olumlu sonuçları olması beklenebilir. Diplomatik yollarla iki ülke ortasında bir müddet sonra istikrarlı bir bağlantı oluşması durumunda, 15-20 milyar dolar ortasında seyreden ticaret hacminin ilk aşamada 2-3 katına çıkarılması istikametinde bir gayret gerçekçi olabilir. Ayrıyeten, Biden’ın altyapı yatırımlarını önemli oranda artırma planı olduğunu biliyoruz. Bu çerçevede, Türkiye’nin güçlü olduğu müteahhitlik hizmetleri alanında ABD’de iş imkanlarını artırma uğraşı belirli bir sonuç verebilir.” dedi.

Biden’ın vaatlerini yerine getirmesi durumunda ABD’de ve global çapta hangi dönüşümler yaşanabilir?

– Biden idaresinin, faal bir sanayi politikası ve yüksek kamu harcamaları üzerine kurulması hedeflendiğinden ötürü, idarenin başka Demokrat Parti başkanlarına göre politik spektrumda sol kanada daha çok yaklaşacağını söyleyebiliriz.

– En yüksek dilimdeki gelir vergisi oranının artırılması, orta sınıfın taban fiyat sayılarında güzelleşmeye gidilmesi ve sağlık harcamalarının düşürülmesi, ABD genelinde gelir dağılımı eşitsizliğini azaltabilir.

– Şayet Biden söz verdiği üzere, vasıflı çalışanlar için vize kurallarını hafifletebilirse, ABD’li teknoloji şirketlerinin AR-GE çalışmalarına büyük katkısı olan göçmenleri tekrar ülkeye çekmeyi başarabilir.

– Biden’ın sürdürülebilirlik konusunda radikal kararlar alması durumunda ise, uzun vadede yenilenebilir güç ve yeşil altyapı üzerine çalışan şirketlerin sayılarının artacağını, piyasalardaki fosil yakıtlı güç firmalarının paylarının düşeceğini ve pak güç paylarının ilgi göreceğini öngörebiliriz.

Ancak unutulmaması gereken bir husus daha var. Biden’ın vaatlerini gerçekleştirebilmesi için Kongre’nin pürüzüne takılmaması gerekir. Senato’da çoğunluğu temsil edecek olan partinin hangisi olacağı, Ocak ayında yapılacak Georgia eyaletindeki ikinci cins seçimiyle aşikâr olacak.

Husus hakkında Bloomberg HT’ye değerlendirmede bulunan Politika Analisti Alastair Newton, Demokrat Parti’nin Senato’da çoğunluğu sağlayamaması durumda Senato Çoğunluk Başkanı Mitch McConnell’in her fırsatta Biden idaresini engellemeye çalışacağını söyledi. Newton, bu tipten bir siyasi çıkmazın federal bütçe kararları üzerinde olumsuz tesirlerinin olacağını düşünüyor.

İş Yatırım Memleketler arası Piyasalar Yöneticisi Şant Manukyan ise, Biden’ın dış bağları yönetmesinden daha çok ülke içindeki sıkıntıları çözümlemede zorlanacağını dile getirdi. “Senato büyük ihtimalle Cumhuriyetçilerin elinde kalacak.” diyen Manukyan’a göre, Biden’ın vadettiği 2 trilyon dolarlık yatırım ve sağlık alanındaki düzenlemeler muhtemelen gerçekleştirilemeyecek.

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Bu web sitesi deneyiminizi geliştirmek için çerezleri kullanır. Bununla iyi olduğunuzu varsayacağız, ancak isterseniz vazgeçebilirsiniz. Kabul etmekMesajları Oku