Ara tatilde uzun süreli ekran kullanımına izin verilmemeli

Pandemi sürecinde eğitime verilen orta tatilin ehemmiyetine işaret eden Çocuk Ergen Psikiyatri Uzmanı Doç. Dr. Çiğdem Yektaş, ebeveynlere bu müddet zarfında yapılabilecekler hakkında tavsiyelerde bulundu.

Çocukların okulu içselleştirmeleri güçleşti

Salgın sürecinde orta tatile çocukların daha fazla muhtaçlığı var. Okulsuz kalmanın manasını konuşmadan orta tatil ya da karşılanması gereken fizikî duygusal ya da akademik ihtiyaçları konuşmak eksik kalacaktır. Pandemi sürecinin tesirleri her yaş ve gelişim devrine göre farklı oldu. Bu nedenle çocuklar biçiminde bir genelleştirme hakikat olmaz. Bunun yerine daha spesifik olarak yaş, gelişim devri ve o periyodun muhtaçlıkları ve pandemi öncesi durumun göz önünde bulundurulması gerekir.

Bu sene okula başlayan çocuklar için durum daha farklı. Bilhassa okula yeni başlamış bir çocuğun muhtaçlıkları, okulu ve sınıfı değişmemiş ama pandemi nedeniyle okulla teması azalmış bir çocuğunkinden elbette farklı olacaktır. Okul kavramı okulun çocuğun hayatına getirdiği sistem aslında çok elzemdir ve siz okulla bu periyot tanışmak zorunda kaldıysanız bir çocuk olarak bu kavramın sizde yerleşmesi ve sizin için taşıyacağı manalar da çok farklı olacaktır.

Pandemi sürecinde okul, “online yapılan dersler” manasına geliyor. Şimdi yüzünü bile görmediğimiz, maskeler ardında uzun müddet göremeyeceğimiz, hiç tanımadığımız bir sürü çocuk ve öğretmen manasına da geliyor. Çocuklar okul öncesi ve okul sonrasında olağanda ekranı oyun ve cümbüş amacıyla kullanırken bir anda ekranın manası değişti. Ekran görev ve yükümlülükler, ders manasına gelmeye başlandı. Ancak manadaki bu değişme ya da kayma o ana kadar bu türlü bir tecrübesi olmayan çocuk için uzun bir zaman gerektirebilir.

Oyun nerede bitiyor, ders ve sorumluluklar nerede başlıyor. Kavram ve baş karışıklıkları baş gösterebilir. Fizikî ortamın yokluğu, bilhassa bu yaşlarda zihinsel çerçeveyi çizmemizi de zorlaştırıyor. Zira bu yaş çocuğu şimdi somut işlemleme hünerinin olduğu bir yaş yani pek çok şeyi deneyimleyerek öğrenilen bir yaş. Okul fizikî bir ortam ama aynı zamanda okul bir kavram olarak içinde pekçok değişkeni de barındıran soyut bir kavram ve bu kavramın içselleştirilmesi bu kavramla yaşanacak tekrarlayıcı tecrübelerle mümkün. Pandeminin yarattığı ortam, okulda direkt yaşanan fizikî tecrübeleri de aslında ortadan kaldırdı. Bu durumda okulun getirdiği başka pek çok kavramı çocuğun içselleştirmesi çok güçleşti.

Okulun en önemli getirisi, akademik maharetlerin yanı sıra edinilen sosyal etkileşim tecrübeleri ve akran bağlantısı. Bu tecrübe bizi biz yapan, çocukluğumuzdan beri geliştirdiğimiz kimliğimizin şekillenmesinde ebeveyn dışındaki tahminen en önemli araç olan okuldan yoksun kalmayı da beraberinde getirdi. Hasebiyle bu kaynaklarla tanışmamış bir çocuğun okul kavramını içselleştirmesi de hayli güç ve zahmetli.

Çocuklar salgından nasıl etkilendi

Çocukların pandemi sürecinden nasıl etkilendikleri, her çocuk özelinde farklı başka değerlendirilmesi gereken bir durum. Ancak çocuğun pandemi öncesinde içinde bulunduğu devir, pandemi sürecini nasıl geçirdiği, pandemi sonrasında yaşadığı telaş seviyesi, ebeveynin telaş seviyesi, okulla ilgili alınan somut tedbirler çocuğun bu devir karşısında göstereceği ruhsal yansıları ya da davranışları çok belirleyen bir role sahip.

Pandemi sürecinde çocuklarda okul ve ev ortasındaki hudut ortadan kalktı. Okul ve ev ortasında sonlar kayboldu. Bir çocuğun gelişiminde aslında önemli olan bir rol karmaşasına da denk geliyor ki ebeveyn için de aynı şey geçerli aslında. Zira yalnızca sabahları görebildiği, hafta sonları kısıtlı zaman geçirdiği çocuklarıyla daha fazla temas eder oldu. Münasebetiyle ev içi dersler, ödevlerin takibini de anne ve babalar almak zorunda kaldı. Birçok ebeveyn için de bu aslında çok yeni ve zorlayıcı bir tecrübe. Anne ve babanın evde kendi rolleri dışında öğretmenlik yapmak neredeyse zorunda kalınan bir görev süreci oldu. İşe gitmek zorundaysanız çocuklarınızı emanet edeceğinizi birilerini bulmak zorundasınız. Öte yandan evden çalışmak zorunda olduğunuzda da ev içi takibi ya da uygun nezareti yapamayabilirsiniz. Münasebetiyle bu maratona yetişmek aslında hem çocuk için hem de ebeveyn için hem yorucu hem de epeyce zahmetli.

Evde ders dinlemeye konsantre olmak epeyce zorlayıcı. Evin yatak odası ya da salonunda ders dinlediğinizi düşünün. Çabucak yanı başınızda oyuncaklarınız var. Ya da internet oyununuz orada sizi bekliyor yani çeldiricilere karşı koyabilme aslında okul çağının başında çok güç bir durum. Ev aslında hepimiz için rahat bir ortam manasına gelir. Eve geldiğimizde rahatlarız ve dinleniriz. Evde bu türlü bir şeyi uygulamaya çalışmak da bu manada çok önemli manada bir motivasyon sorununa de yol açmaktadır.

Bu devri dinlenme ve ihtiyaçlar noktasında kendimizi ve çocuğumuzu gözden geçirmek için bir fırsat olarak kullanmamız lazım.

Uzun vadeli ekran kullanımına müsaade verilmemeli

Uzun müddetli ekran kullanımı hem dikkati hem de his regülasyonu ve davranış düzenlemesini bozduğu için kesinlikle uygun kısıtlamaların, pandemi de olsa yapılması gerekiyor. Burada yeniden ebeveynin tavrı çok önemli. Devreye girmesi gereken ebeveyn çok kısıtlayıcı ya da çok esnek davrandığında biz daha çok sorun yaşıyoruz. Elbette çocukları kendi haline bırakmak manasına gelmiyor bu. Kesinlikle istikrarda tutmak gerekiyor. Zati ekran sürelerimiz yeni olağan dediğimiz periyotta de arttı. İstemesek de artık okul döneminde de ekran başında geçti.

En azından bu tatil periyodunu ekranı biraz daha kısıtlayarak ev içi ev dışı ekran dışı aktivitelere biraz daha çocukları yönlendirebilmek, hareket etmeleri için imkan yaratmak gerekiyor. Zira bu çocuklar için katbekat büyük bir sorun. Zira çocuk aslında hareket manasına geliyor. Hislerimizi düzenlerken aslında hareketlerimizi de kullanıyoruz. Hatta bazen dikkatimizi de toplarken hareketten faydalanıyoruz. Ekranı azaltmak, en azından tatilde hareketi artırmak çok önemli. Zira evde olduğumuzda hareketlerimiz çok kısıtlandı. Yapabildiği spor aktivitelerinden de yoksun kaldılar. O yüzden fizikî hareketliliği ev içinde ve ev dışında artırmak orta tatilin önemli bir modülü olmalı.

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Bu web sitesi deneyiminizi geliştirmek için çerezleri kullanır. Bununla iyi olduğunuzu varsayacağız, ancak isterseniz vazgeçebilirsiniz. Kabul etmekMesajları Oku

%d blogcu bunu beğendi: