Anksiyetenin ne olduğunu anlayalım

Merhabalar değerli okurlarım. Hepinize yürekten selam ediyorum. Bugün sizlere, gerçekleştirdiğim psikoterapi seanslarımda sıkça karşılaştığım bir sorun olan “anksiyete”den bahsedeceğim. Anksiyeteyi öbür bir deyişle “kaygıyı”; bireyin kendi iç dünyasında, metabolizmasında yahut dış dünyada algıladığı, anlamlandırdığı, mana yüklediği, yorumladığı durumlara karşı geliştirdiği ve nihayetinde maalesef denetim edemediği daima endişe hali, kaygı hali, gerginlik, titreme, çarpıntı, başdönmesi, terleme ve problem hali olarak tanımlayabiliriz. Bütün bu his durum hallerini “anksiyete belirtileri” olarak tanımlıyorum. Bu belirtiler otonom hudut sistemini ilgilendirir ve anksiyetenin bedensel göstergeleridir. Bu belirtileri bir sonraki yazımda biraz daha ayrıntılandırıp kaleme alacağım. Tabi bu anksiyete belirtilerinin altında kimi kanılar mevcuttur. Bu fikirler de “tehlikedeyim” yahut “bana bir tehdit var” yahut “güvende değilim” gibisi fikirlerdir. Hayatın koşuşturmacası içerisindeyken kimi zaman tasa hissinin oluşması bence pek olağan. Hatta kimi zaman olması da gerekir diye düşünüyorum. Lakin bu tasa hissini sık sık ve ağır bir halde yaşayan bireylerin günlük aktiviteleri, rutinleri olumsuz tarafta etkilenir.

Anksiyete yaşayan bireyler, korku-panik seviyelerinin düzgünce yükseldiği kriz durumlarındaymış üzere güya berbat şeyler olacağı hissine kapılırlar ve bu hissin harika bir biçimde gerçekleştiğini düşünürler. Bunun devamında durumlarının git gide tehlikeli bir hal aldığını düşünürler ve güvende olmadığına yönelik hayli yüksek bir inanç geliştirirler. Bu eğilim ileriki zamanlarda şahısta kronik bir rahatsızlığa dönüşebilir. Burada bireyin dikkatli olmasında yarar vardır. Zira anksiyete hafife alınacak bir sorun değildir. Hele ki kronik hale gelmişse Esasen anksiyete gündelik hayatta sıkça karşılaşılan bir durumdur. Örneğin kişi evleniyor diyelim. Düğünden önce bu kişi ne giyeceği telaşına düşmez mi? İnsanların onu gözlemlediklerini düşünmesi onda bir kaygı oluşturmaz mı? Yeniden bir öğrenciyi örnek verirsek; imtihana girecek olan öğrenci, imtihandan önce anksiyete yani korku yaşamaz mı? Hele ki bu imtihan önemli bir imtihan ise çok rahat bir formda anksiyete yaşanabilir. Münasebetiyle bu örnekler bizlere gösteriyor ki anksiyete günlük hayatta yaşadığımız, hatta sıkça karşılaştığımız bir his. Hasebiyle bu telaş olağan, doğal ve hatta kimi zaman olması gereken bir dert. Düğün geçtikten sonra yahut imtihan bittikten sonra yaşanan bu endişe-anksiyete sona erer. Ancak bireyin beklediği o önemli olay geçmesine karşın korku hala sürüyorsa işte o zaman anksiyete sorunundan bahsetmemiz mümkün.

Üstte verdiğim örnekler ışığında şöyle soruların karşımıza çıkması pek doğal. Sanki olağan olan telaş nedir yahut olağandışı olan korku nedir? İkisi ortasında nasıl bir fark var? Yaşadığımız telaşın olağan yahut olağandışı olup olmadığını nasıl anlayabiliriz? Olağandışı olan kaygıdan başlayalım isterseniz. Olağandışı olan dert; derdin rastgele bir uyaran olmadan açığa çıkması, gerçekleşmesi ve bunun sıklıkla tekrar etmesi formunda olur. Olağandışı korku kişiyi rahatsız eder. Olağandışı tasa çoktur. Olağandışı anksiyete, orantısız biçimde gerçekleşir. Olağandışı korku; denetimsiz yaşanır ve birey denetim etmekte de önemli manada zorlanır. Olağandışı tasa oturduğunuz yerde bile gerçekleşebilir ki genel manada bu halde gerçekleşir. Yani birey rastgele bir şeye maruz kalmadan anksiyete geliştirebilir. Örneğin anne çocuğunu okula göndermiştir ve evde oturuyordur bir an düşünür ve der ki “acaba çocuğuma bir şey olursa”, “başına makus bir şey gelirse”, “kimse yardım etmezse”, “o zaman ben ne yaparım”. Dikkat ederseniz anne rastgele bir şeye maruz kalmamasına karşın, bir şey yaşamamasına karşın, önünde rastgele bir şey yaşanmamasına karşın oturduğu yerde anksiyete geliştirdi. Bu türlü bir dert yani olağandışı korku bireyin rutinlerini mahzurlar ve hayat gücünü sömürür. Nihayetinde giderek bir sağlık sorunu haline gelir. Bu türlü bir anksiyete tek başına atlatılamaz, bireyin kesinlikle bir psikologdan takviye alması hatta tahminen de bir psikiyatristten de ilaç alması gerekebilir. Ayrıyeten bu yola yani terapilere mümkün mertebe erkenden başlaması gerekir. Olağan tasa ise doğaldır. Beklenen önemli olay esnasında gerçekleşir. Kişi bunu denetim etmekte pek de zorlanmaz. Hatta gereklidir. Kişiyi tehlikelere karşı, tehditlere karşı korur. Bireyi motive eder. Bireyin harekete geçmesini sağlar. Bireyin önemsediği olay yahut durum geçtikten sonra korkusu da düşer ve saatler geçmeden anksiyetesi biter.

Çoğumuzun etrafında evhamlı, kaygılı şahıslar mevcuttur. Tahminen de bu yazıyı okuyan siz de evhamlı olabilirsiniz. Her daim sizin ve yakınlarınızın-sevdiklerinizin başına berbat bir şeylerin geleceğini düşünüp, bundan dolayı de devamlı onların sağlıklarından dert duyup sıklıkla da telefon ediyorsanız, işte burada bir sorun var demektir. Örneğin evinizde oturuyorsunuz ve yarın iş başı yapacaksınız. Rastgele bir olay yaşanmamış olmasına karşın “acaba yarın işveren bana kızacak mı?” yahut “telefon çalıyor sanki berbat bir şey mi oldu?” yahut “sokağa çıkarsam şayet berbat bir şey yaşayabilir miyim?” üzere niyetler zihninizden geçiyorsa anksiyete meseleniz olabilir. Hele ki kişi bütün bu senaryoları düşünüp, atıp tutup evden dışarı çıkmıyorsa, çıkmaya yürek edemiyorsa şayet; anksiyete sorunu hastalığa dönmüş demektir. Şayet bu türlü bir şey varsa siz bu anksiyete sorunu ile başa çıkmak için kendiniz çabalayıp bu problemden kurtulmaya, bunun üstesinden gelmeye çalışacaksınız. Evet bu yaptığınız yahut yapacağınız bu ferdi efor çok ama çok değerli, çok değerli, takdire şayan bir davranış. Ancak bu kişisel çabayı yapmak yerine, üstte da aktardığım üzere hiç zaman kaybetmeden çabucak psikoloğun yolunu tutun. Esasen psikoloğunuzun eforu ve sizin uğraşınız birleşecek ve bunun üstesinden daima birlikte geleceksiniz.

Unutmayın anksiyeteyi yalnızca ve yalnızca siz yaşıyorsunuz. Etrafınızdaki başka beşerler bunu yaşamıyor. Bu anksiyeteyi yaşamadıkları için etrafınızdakilerin, karşınızdakilerin, irtibat halinde olduklarınızın hatta ailenizin sizi anlaması biraz güç olabilir. Hatta etrafınızdaki bütün bu şahıslar size; “takma kafana, takılma ya boş ver, aman sen de, bunu unut, bu türlü bir şey yok, sen kendi kendine atıp tutuyorsun, birazcık pozitif düşün ya, bence olumlu düşün, hayatın tadını çıkar, neden o denli düşünüyorsun ki, bak sıhhatin yerinde, sanırım delirdin, sen kafayı yemişsin” üzere cümleler kullanabilir. Evet bu türlü bir sorun karşısında maalesef muhataplarınızdan bu türlü cümleler duymanız çok ama çok muhtemel. Lakin sakın ha bu türlü cümlelere aldanıp moralsizliğe, ümitsizliğe, çaresizliğe düşmek yok. Evet bu bir sorun ve bu türlü bir sorunu yaşarken insan ister ki muhatapları onu anlasın ve dayanak versin. Ama daha öncesinden etrafınızdaki bu şahıslar, bu üslup bir sorunu yaşamadığı için sizinle empati kurup, kendisini sizin yerinize koymasını ve nihayetinde sizi anlamasını beklemeyin. Çünkü bu beklenti sizde bir hayal kırıklığı oluşturabilme potansiyeli çok yüksek. Zira demin dediğim üzere çoklukla insanların kurduğu, kullandığı cümleler bu halde oluyor maalesef.

Toparlarsak sevgili okurum. Telaş iki türlüdür. Bunun normali ve anormali vardır. Bu tasayı sen yaşadığın için senin dayanak alman gerekir. Ve bu takviyenin adresi psikolog. Kendine ve ruhuna; yeterli ve hoş davran sevgili okurum. Bir sonraki yazımda buluşmak dileği ile…

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Bu web sitesi deneyiminizi geliştirmek için çerezleri kullanır. Bununla iyi olduğunuzu varsayacağız, ancak isterseniz vazgeçebilirsiniz. Kabul etmekMesajları Oku

%d blogcu bunu beğendi: